‘Verkeerde prijzen verhinderen doorbraak verduurzaming’

‘Verkeerde prijzen verhinderen doorbraak verduurzaming’

Dit lezen we in het boek ‘De Vergeten Oplossing’ van ondernemer Eric Broekhuizen. Na het introducerende interview met hem eerder deze maand, gaat hij dieper in op zijn visie op verduurzaming. 

Van de noodzaak tot verduurzaming van onze economie is het overgrote deel van de bevolking wel overtuigd. Moet de verduurzaming niet beginnen, doordat de consument andere keuzes gaat maken? Een probleem voor de consument is dat er geen maat voor duurzaamheid bestaat. Door gebrek aan afgebakende criteria voor ‘groen’ of ‘duurzaam’, is duurzaamheid een containerbegrip geworden.

Groene prestaties overdrijven

Het gevolg is dat sommige bedrijven het nogal ruim opvatten en hun ‘groene’ prestaties overdrijven. Terwijl men inmiddels kan kiezen uit producten als groene stroom, groene koffie, groene auto’s, groene luiers, groene televisies en groene spaarrekeningen, is maar de vraag in hoeverre het milieu hier iets mee opschiet. Weinig consumenten zijn bij machte te beoordelen wat waar is en wat niet. Men raakt helemaal in verwarring als beweringen over bijvoorbeeld duurzame voedingsproducten of hybride auto’s niet waar blijken te zijn. Zo ontstaat de indruk dat alles wat het bedrijfsleven over duurzaamheid communiceert per definitie onbetrouwbaar is. Ook raakt men verzadigd van reclames waarin het ene bedrijf nog harder dan de ander zijn duurzame prestaties aanprijst.

Woud van milieukeurmerken

Producten worden steeds vaker voorzien van een keurmerk of ecolabel. Alleen in Nederland bestaan er al meer dan honderd. Voor consumenten is het onmogelijk te overzien waar al deze verschillende keurmerken voor staan. Producten en verpakkingen raken steeds voller met logo’s en stempels die hen moeten overtuigen van de juiste keuze. Veel milieukeurmerken zijn slechts gericht op één of enkele aspecten van duurzaamheid. Waar het ene keurmerk zich richt op de CO2-uitstoot, richt het andere zich op de biologische herkomst van het product. Door deze versnippering verliezen keurmerken aan kracht en raken consumenten de weg kwijt in het woud van keurmerken. Hierdoor gaat het effect op het aankoopgedrag verloren.

Energielabel succesvol

Een positieve uitzondering is het energielabel voor huishoudelijke apparaten dat in veel landen verplicht is. Door middel van de letters A tot en met G en een duidelijke kleurstelling wordt eenvoudig zichtbaar gemaakt of een apparaat energiezuinig is. Dit blijkt een stimulerend effect te hebben op de verkoop van zuinige apparaten. Vanwege het succes kwamen er labels als A+, A++ en A+++ bij. Naast de kracht van de eenvoud van het label telt vooral dat het een maat is voor de energiekosten van een apparaat. Met een zuinig apparaat, ook als dat duurder is in aanschaf, ben je uiteindelijk goedkoper uit. Hieruit blijkt dat vooral de financiële prikkel mensen ertoe aanzet om een keuze te maken die beter is voor het milieu. Het energielabel wordt onder meer ook voor auto’s, lampen en woningen toegepast.


Eric Broekhuizen

Meer nog dan op consumenten blijken keurmerken en groene scores van invloed op de bedrijven die de producten verkopen. Dit bleek bijvoorbeeld toen fabrikanten in sommige landen verplicht werden om informatie over het effect van hun producten op het milieu openbaar te maken. Onder invloed van die openbaarmaking namen veel bedrijven stappen om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. Eenzelfde effect zien we bij de grote bedrijven die jaarlijks meedingen voor een plaats in de Dow Jones Sustainability Index, waar de 2.500 grootste bedrijven ter wereld gerangschikt worden naar hun mate van duurzaamheid. Toch ontbreekt de werkelijke prikkel om te verduurzamen. Dit geldt ook voor bedrijven die een duurzaamheidsverslag presenteren bij hun jaarverslag. Ze worden er niet of nauwelijks echt op afgerekend.

In geld uitdrukken en bedrijven wel afrekenen

Dat verandert als de duurzame (wan)prestaties van een bedrijf in geld worden uitgedrukt en als kosten daadwerkelijk in rekening worden gebracht. Bedrijven gaan duurzaamheid pas werkelijk serieus nemen wanneer ze er in hun winst en hun aandelenkoers op worden afgerekend. Duurzaamheid wordt dan een vast onderdeel van het streven om waarde te creëren voor alle belanghebbenden, in plaats van alleen voor de aandeelhouders.

Verkeerde prijzen geven verkeerde prikkels

Terug naar de consument. Het vraagstuk van gedragsbeïnvloeding houdt experts al decennialang bezig. Hoe wil je mensen bewegen duurzamer keuzen te maken wanneer duurzame producten meestal duurder zijn dan niet-duurzame varianten? We benadelen onszelf dus door het maken van duurzame keuzen. Zelfs bij mensen die zeggen het milieu een warm hart toe te dragen, merken we daarvan dan ook weinig in het koopgedrag. Sterker nog, we laten ons graag verleiden door stuntprijzen van vliegtickets, een weggeefprijs voor een T-shirt of een kiloknaller in de supermarkt, terwijl we wel weten dat deze lage prijzen niet kloppen.

Want eigenlijk weten we wel dat consumenten, maar ook producenten, de verborgen kosten van hun afval, luchtvervuiling, het opgebruiken van grondstoffen en afbraak van natuur niet zelf hoeven te dragen. Het zijn de samenleving en de toekomstige generaties die kampen met de gevolgen hiervan en die uiteindelijk opdraaien voor deze verborgen milieukosten. Zolang we goedkopere, vervuilende producten massaal blijven aanschaffen, houden we onbedoeld onze niet-duurzame en vervuilende economie in stand. We zitten als het ware gevangen in een economisch systeem, waarin nu de verkeerde prijzen worden gebruikt: vervuilende producten zijn goedkoper doordat de kosten van vervuiling en schade aan het milieu nu niet worden berekend in de prijs. Verkeerde prijzen werken als een grote rem op de verduurzaming.

Naar een economie van ecoprijzen

Een doorbraak wordt pas mogelijk als we voortaan de echte prijs voor producten en diensten gaan betalen. Dit is de prijs waarin alle kosten zijn opgenomen die een product de samenleving werkelijk kost. In mijn boek noem ik dit de ecoprijs. Behalve de zichtbare kosten omvat de ecoprijs ook de verborgen milieukosten. De gevolgen van het overstappen op ecoprijzen zullen enorm zijn. Alles wordt een stukje duurder, maar vooral: duurzame producten worden relatief goedkoper dan onduurzame producten. Hierdoor kiezen consumenten massaal voor duurzame producten. Tegelijk krijgen bedrijven sterke prikkels te investeren in verduurzaming. Zo komt er een ware revolutie van verduurzaming op gang. Ecoprijzen vervullen een essentiële voorwaarde voor de doorbraak naar een duurzame economie. 

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c26 c185 c237
Oogsten van materialen uit universiteitspand gestart

Oogsten van materialen uit universiteitspand ...

Het oogsten van materialen uit het voormalige pand van afdeling Logistiek & Milieu, op het zuiden van de TU Delft-campus, is ook meteen het startsein voor nieuwbouw. ...

Lees verder

c21 c41 c185 c225 c237 c243
Inzicht in toekomstwaarde van gebiedsontwikkelingen met GPR Gebied

Inzicht in toekomstwaarde van gebiedsontwikkelingen ...

De introductie van GPR Gebied komt als geroepen: er moet veel én snel gebouwd worden, met hoge kwaliteit en een flinke wensenlijst op het gebied van duurzaamheid. ...

Lees verder

c21 c26 c185
108 duurzame initiatieven voor bankkantoor Rotterdam

108 duurzame initiatieven voor bankkantoor Rotterdam

Het meest duurzame ING bankkantoor staat in Rotterdam. Dankzij 108 duurzame initiatieven behaalt het gebouw aan de Coolsingel een Building Circularity Index (BCI) ...

Lees verder

c21 c140 c185 c225
Akoestische oplossingen behalen duurzaamheidsstandaard

Akoestische oplossingen behalen duurzaamheidsstandaard

De wereldwijde duurzaamheidsstandaard Cradle to Cradle geeft ontwikkelaars, architecten en aannemers mogelijkheden om duurzame materiaalkeuzes te maken. Het toepassen ...

Lees verder

c21 c40 c185 c225
In vijf stappen naar een circulaire bouwwereld

In vijf stappen naar een circulaire bouwwereld

Hoe bereik je een volledige circulaire bouweconomie? Aan de hand van verschillende focusgebieden legt producent van kalkzandsteen Calduran uit hoe dit werkt.

Lees verder

c21 c26 c40 c185 c243
Duurzame en herbruikbare materialen voor nieuwe sporthal

Duurzame en herbruikbare materialen voor nieuwe ...

Een nieuwe sporthal met aangrenzende horecavoorzieningen komt in de nieuwe wijk Lincolnpark in Hoofddorp. Overdag wordt deze gebruikt door de twee nabijgelegen ...

Lees verder

c21 c26 c41 c160 c185 c260
10R-model voor integraal ontwerp faculteit

10R-model voor integraal ontwerp faculteit

Voor de renovatie van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht werd een integraal ontwerp ontwikkeld volgens de 10 R’en van circulair bouwen. ...

Lees verder

c21 c185 c225 c279
Materiaal-inventarisatie: fundament voor hoogwaardig hergebruik

Materiaal-inventarisatie: fundament voor hoogwaardig ...

Een materiaalinventarisatie zorgt vóór de sloop van een gebouw voor inzicht in bouwmaterialen die vrijkomen. Hiermee voorkom je dat materialen en ...

Lees verder

c21 c40 c120 c185 c225
Circulair renoveren als nieuwe standaard

Circulair renoveren als nieuwe standaard

De circulair gerenoveerde innovatiebroedplaats The Hive in Rosmalen stond een middag lang in het teken van het hergebruik van grondstoffen, producten en zelfs installaties. ...

Lees verder

c21 c185 c225
Bespaart bouwen op bestaande fundering CO2-uitstoot?

Bespaart bouwen op bestaande fundering CO2-uitstoot?

Veilig en volgens normen bouwen is in Nederland de standaard, maar speelt die norm parten als de bouw- en vastgoedsector voor circulariteit en klimaatneutraliteit ...

Lees verder

c21 c41 c185 c190 c225
Onderzoek en onderwijs broodnodig voor veilige bouwmethodetransitie

Onderzoek en onderwijs broodnodig voor veilige ...

De bouw- en vastgoedsector wil op korte en lange termijn de CO2-uitstoot fors verminderen. Door hier budgetten aan te koppelen, verdwijnt de vrijblijvendheid. Alle ...

Lees verder

c21 c40 c120 c185 c225
Circulair renoveren en CO2-reduceren in e-zine

Circulair renoveren en CO2-reduceren in e-zine

Nu de nieuwbouwopgave op diverse plekken vertraging oploopt vanwege netcongestie en vertraagde afgifte van vergunningen, zijn de ogen gericht op renovatie. Terecht ...

Lees verder

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up