'Organiseer de vraag naar de stad'

'Organiseer de vraag naar de stad'

Het begrip gebiedsontwikkeling is in handen van bouwend Nederland. Het gaat over het organiseren van de ontwikkeling en bouw van buurten en wijken. Gebiedsontwikkeling moet leiden tot een ruimtelijk samenhangend geheel, maar vooral ook tot winsten uit aan- en verkoop van grond en opstallen en schaalvoordelen. Winsten die vervolgens worden gebruikt voor verevening binnen het plan zelf en met andere ontwikkelingen. De crisis heeft aan deze werkwijze grotendeels een einde gemaakt. Maar wat gebeurt er nu de markt langzaam weer lijkt op te veren?

De partijen van bouwend Nederland weten het wel en hebben de afgelopen jaren gebruikt om het proces van gebiedsontwikkeling te stroomlijnen. Denk aan de Crisis- en Herstelwet, de activiteiten van het Bouwteam en pogingen om regionaal iets te doen aan planovercapaciteit. Allemaal gericht op het beter uit de startblokken komen. En toch weten zij ook waar de schoen echt wringt:

De praktijk van de gebiedsontwikkeling is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. De verslechterde marktomstandigheden, scherpere voorwaarden aan de financiering, beperktere middelen bij overheid en marktpartijen (qua investeringskracht en personele inzet), groeiende behoefte aan duurzame ontwikkelingen die ook in de toekomst hun waarde behouden: ze vragen alle om een vernieuwende aanpak met andere plannen en een ander proces. Een slimmere aanpak die veel meer uitgaat van de vraag, met meer ruimte voor flexibele, gefaseerde en kleinschalige ontwikkelingen en oplossingen. […] Dit alles leidt tot een andere insteek bij de samenwerking tussen overheden en marktpartijen. Twee uitgangspunten staan daarin voorop: flexibiliteit in planvorming en proces, en betrokkenheid van toekomstige gebruikers en eigenaren.’

Deze analyse van de huidige stand van gebiedsontwikkeling is te lezen in de inleiding van de handreiking voor marktpartijen en overheden ‘Partnerkeuze bij gebiedsontwikkeling. Houd het simpel - met vlag en wimpel’ (Akro Consult i.s.m. Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling) die de Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen NEPROM in mei 2014 uitbracht.

We zijn het er dus met zijn allen over eens dat gebiedsontwikkeling meer duurzaam en meer vanuit het gebruik moet. Toch maken we de draai niet, terwijl deze zo voor de hand ligt. Stel nu dat we de kennis, kunde en praktijkervaring van gebiedsontwikkeling niet zouden inzetten om het aanbod van vastgoed te organiseren, maar te gebruiken om de vraag te organiseren. Wat zijn de kansen wanneer het begrip gebiedsontwikkeling in handen komt van gebruikers en eigenaren?

Combimeren

Allereerst biedt deze benadering meer kansen voor ‘combimeren’ (Peek, 2012) oftewel meervoudige waarde creatie door: 1) tegelijk te doen wat tegelijk kan; 2) opeenvolgende activiteiten te organiseren; en 3) samen te investeren. Jurgen van der Heijden (2010) laat aan de hand van een duurzame zorgboerderij zien hoe het werkt. De koeien worden er verzorgd door mensen in therapie, de mest wordt gebruikt voor energieopwekking alvorens deze uit te rijden om de bodem te verrijken en de boer en een zorginstelling hebben samen in de boerderij geïnvesteerd.

Ten tweede biedt deze benadering kans om gebruik te maken van de kracht van onderop, van alle burgerinitiatieven die in de afgelopen drie jaren overal als paddenstoelen uit de grond zijn gekomen. Het merendeel van de 127 burgercoöperaties die bekend zijn, is in 2012 en 2013 opgericht. De initiatieven die worden ontplooid, beslaan vele terreinen. Soms worden succesvolle coöperaties op een specifiek thema doorontwikkeld naar andere sectoren; van energie- tot voedsel- tot zorgcoöperatie (Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2014).

Schaalvergroting

Betekent gebiedsontwikkeling vanuit de vraag het einde van business voor de bedrijven en overheden? Nee, integendeel. Er ligt een enorme kans om vanuit de vraag samen met groepen die door gebruik en eigendom van vastgoed stevig aan een gebied verbonden zijn, op zoek te gaan naar mogelijkheden voor schaalvergroting. Want hoewel ieder gebied eigen, specifieke tailor-made oplossingen vraagt, is opschaling een manier om met meer mensen kosten te besparen en te professionaliseren. Natuurlijk kunnen burgerinitiatieven de samenhorigheid bevorderen, maar dit is niet genoeg. Je zou deze organisatievormen ook kunnen beschouwen als een voorbode van een andere, meer op duurzame groei gerichte economie. Een economie die niet gaat over het concentreren en monopoliseren van productiemiddelen onder het mom van efficiency en professionalisering, maar over het benutten van verspreide capaciteiten voor meervoudige waardecreatie.

Ik vind dit een meer toekomstgericht perspectief voor gebiedsontwikkeling dan het weer op gang brengen van de oude productiemachine. Er ligt een enorme hoeveelheid werk voor het oprapen, als professionele partijen in gebiedsontwikkeling gebruikers en eigenaren serieus nemen als partners en vanuit hun positie de ontwikkelingspotentie voor meervoudige waardecreatie van gebieden onderzoeken. Dit vraagt om schaalverkleining aan de kant van de aanbieders, maar belangrijker om manieren om aan de kant van gebruikers en eigenaren op te schalen. Ik zie dit als een belangrijke uitdaging voor de komende tijd en heb daarom de Openbare les, die ik in het kader van mijn aanstelling als lector Gebiedsontwikkeling en transitiemanagement aan het schrijven ben, de werktitel ‘Bouwen aan gemeenschappen om de vraag naar stad te organiseren’ meegegeven. Dat is volgens mij de werkelijke uitdaging van de participatiemaatschappij; hoe bedrijven en overheden gaan meedoen aan de nieuwe manier van gebiedsgericht organiseren die gebruikers en eigenaren hebben ingezet.

Gerelateerde artikelen, events & downloads

c21 c134 c160 c225 c278 c299
Dit is de waarde van gezonde gebiedsontwikkelingen

Dit is de waarde van gezonde gebiedsontwikkelingen

Om natuurinclusieve en gezonde gebieden en gebouwen werkelijkheid te maken, is het essentieel om inzicht te krijgen in de waarde van dergelijke gebieden. Waar de ...

Lees verder

c21 c40 c134 c225
Water van essentieel belang voor toekomstbestendige leefgebieden

Water van essentieel belang voor toekomstbestendige ...

Diverse partijen uit de bouw- en vastgoedsector waarschuwen voor een vertragingen door het niet tijdig afgeven van bouwvergunningen, door de deadline van de Kaderrichtlijn ...

Lees verder

c21 c40 c134 c225
Vernieuwd inzicht in klimaatrisico’s gebouwen

Vernieuwd inzicht in klimaatrisico’s gebouwen

Overheidsinstellingen en bedrijven willen inzicht in hoe het veranderende klimaat hun gebouwen bedreigt. Om op postcode en huisnummer-niveau een gedetailleerd beeld ...

Lees verder

c21 c26 c41 c134 c243 c265
Eerste woongebouw voor gebiedsontwikkeling Hero van Breda

Eerste woongebouw voor gebiedsontwikkeling Hero ...

Gezondheid en duurzaamheid zijn speerpunten van de gebiedsontwikkeling Hero van Breda. Voor de realisatie van het eerste woongebouw ‘De Meeker’ ondertekenden ...

Lees verder

c21 c41 c134 c225 c299
Onno Dwars en Lodewijk Hoekstra bij Duurzaam Gebouwd Op Locatie

Onno Dwars en Lodewijk Hoekstra bij Duurzaam ...

Je levensverwachting verhogen met vijf of zelfs tien jaar is geen utopie: door te leven in een blue zone ben je gelukkiger, gezonder en geniet je jaren langer van ...

Lees verder

c21 c40 c134 c225
Lancering GPR Gebied: duurzame gebiedsprestaties inzichtelijk

Lancering GPR Gebied: duurzame gebiedsprestaties ...

De lancering van de vernieuwde GPR Gebied-tool vindt plaats op 20 juni, van 12 tot 13u. Tijdens een webinar ontdekken deelnemers hoe dit instrument de duurzaamheidsprestaties ...

Lees verder

c21 c134 c225
Voorbeeldenboek toont toekomstbestendige gebiedsontwikkelingen

Voorbeeldenboek toont toekomstbestendige gebiedsontwikkelingen

Een voorbeeldenboek laat voorbeelden zien van renovaties en ontwikkelingen van toekomstbestendige gebieden en leefomgevingen. Het boek bewijst onder andere dat ...

Lees verder

c21 c41 c134 c225 c237 c265
Lees nu ‘Bouwen aan de toekomst van wijken’

Lees nu ‘Bouwen aan de toekomst van wijken’

De toekomst van wijken staat centraal in het nieuwste e-zine van Duurzaam Gebouwd. Je leest hem gratis in onze kennisbank en opent hem direct via deze link.

Lees verder

c134 c225 c260 c278
Groei! verbindt parken en groengebieden in Amsterdam Overamstel

Groei! verbindt parken en groengebieden in Amsterdam ...

Met een nieuwbouwproject in Amsterdam Overamstel levert bouwende ontwikkelaar VORM 223 woningen op in een natuurinclusieve, klimaatbestendige en duurzame omgeving.

Lees verder

c21 c134 c169 c225 c259 c265
Scoren met duurzaamheid in Spaanse voetbalcompetitie

Scoren met duurzaamheid in Spaanse voetbalcompetitie

Bedrijven uit de Benelux worden uitgenodigd deel te nemen aan een duurzaamheidschallenge met als doel het verminderen van de milieu-impact en het bevorderen van ...

Lees verder

c21 c134 c135 c225
Klimaatbestendige regels voor nieuwe gebiedsontwikkelingen

Klimaatbestendige regels voor nieuwe gebiedsontwikkelingen

Klimaatverandering zorgt ervoor dat we op een andere manier met water moeten omgaan. Vooral waterschappen hebben daar nadrukkelijk mee te maken, maar zijn slechts ...

Lees verder

c21 c54 c134 c160 c259
Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor de bouw

Geen stikstofmiljoenen, maar een deltaplan voor ...

In Nederland worden problemen in silo’s geplaatst en opgelost met geld. Heel veel geld. De bouwsector heeft een grondstoffenprobleem met als gevolg heel hoge ...

Lees verder

Reactie plaatsen

keyboard_arrow_up